لایحه آیین دادرسی تجاری در ۱۳۳ ماده اعلام وصول شد
لایحه آیین دادرسی تجاری در جلسه علنی ۵ مهرماه مجلس، در ۱۳۳ ماده اعلام وصول شد. این لایحه پیش‌تر در سال ۸۸ به تصویب قوه قضائیه و در آبان ۹۰ به تصویب هیأت وزیران رسیده بود.
فصل اول
تشکیلات دادگاه تجاری
- دادگاه تجاری برای رسیدگی تخصصی، تسریع و تقویت نقش عرف در مرکز هر استان تشکیل می‌شود. در حوزه‌های فاقد دادگاه تجاری، دادگاه حقوقی با حضور مشاور رسیدگی می‌کند.
- ترکیب دادگاه با حضور رئیس (یا دادرس علی‌البدل) و حداقل یک مشاور است. مشاوران حق رأی ندارند و نظر خود را مکتوب اعلام می‌کنند.
- شرایط قضات: حداقل ۵ سال سابقه قضاوت حقوقی (ارشد ۳ سال و دکترا ۲ سال) و گذراندن دوره‌های تخصصی.
- مشاوران از بین تجار فعال اتاق‌های بازرگانی، متخصصان و اعضای هیئت علمی برای ۳ سال انتخاب می‌شوند.
فصل دوم
صلاحیت دادگاه تجاری
- دعاوی ناشی از اعمال تجاری، امور شرکت‌های تجاری، ورشکستگی و تصفیه، سرمایه‌گذاری خارجی، قراردادهای تجاری بین‌المللی، مالکیت فکری، داوری تجاری، اجرای اسناد و احکام خارجی، دعاوی مرتبط با اصل ۴۴ و بازار اوراق بهادار در صلاحیت دادگاه تجاری است.
- طرفین می‌توانند با سند رسمی بر رسیدگی در دادگاه هم‌عرض حوزه دیگر توافق کنند.
فصل سوم
آیین رسیدگی
خواهان باید پیش از اقامه دعوا حق خود را با اظهارنامه یا داده‌پیام مطالبه کند، در غیر این صورت حق مطالبه خسارت دادرسی ندارد.
اگر خواسته وجه نقد و مستند به سند عادی باشد و مدیون ظرف ۱۰ روز پاسخ ندهد یا پرداخت نکند، دادگاه حکم الزام به تأدیه صادر می‌کند.
در صورت انکار عامدانه جهت فرار از دین، مدیون به ۱ تا ۵ درصد محکوم‌به جریمه محکوم می‌شود.
خوانده ۱۰ روز (مقیم خارج ۲۰ روز) مهلت پاسخ دارد. فاصله ابلاغ وقت رسیدگی تا جلسه نباید کمتر از ۲ روز باشد.
ارجاع به شورای حل اختلاف یا تشکل‌های صنفی برای سازش حداکثر ۱ ماه امکان‌پذیر است.
صدور قرار تأمین خواسته نیازمند تودیع خسارت احتمالی است، مگر در موارد خاص. اتباع بیگانه از تأمین اتباع بیگانه معاف هستند.
فصل چهارم
رسیدگی به دلایل
- دادگاه در صورت سکوت یا اجمال قانون، به منابع معتبر اسلامی، فتاوای معتبر، اصول کلی حقوقی یا عرف مسلم استناد می‌کند.
- جریمه ادعای واهی جعل یا انکار سند: ۱۰ تا ۵۰ میلیون ریال.
- امتناع بی‌دلیل از ابراز سند، قرینه مثبت ادعای طرف مقابل است.
- اعتراض به نظریه کارشناس ظرف ۵ روز ممکن است. امتناع کارشناس بدون عذر، محرومیت ۳ ماه تا ۱ سال از کارشناسی دارد.
- زمان انشای رأی حداکثر ۳ روز پس از ختم دادرسی است.
فصل پنجم
شکایت از آراء
- مهلت واخواهی و تجدیدنظر: مقیم ایران ۱۰ روز و مقیم خارج ۲۰ روز.
- کلیه آراء قابل تجدیدنظر است، مگر دعاوی با خواسته تا ۱۰۰ میلیون ریال.
- فرجام‌خواهی برای آراء با خواسته بیش از ۵۰۰ میلیون ریال ممکن است.
- کلیه آراء قطعی باید حداکثر ظرف ۶ ماه بدون مشخصات طرفین در پایگاه قوه قضائیه منتشر شوند.
فصل ششم
دعوای مشتق
- سهام‌دارانی که مجموع سهام آن‌ها حداقل ۲۰ درصد سهام شرکت باشد، می‌توانند در صورت تخلف مدیران، به نام شرکت اقامه دعوا کنند.
- خواهان در دعوای مشتق از پرداخت هزینه دادرسی معاف است.
فصل هفتم
دعوای توقف و ورشکستگی
- تاجر مکلف است ظرف ۳ روز از تاریخ عجز از پرداخت دین، تقاضای حکم توقف کند.
- دعوای توقف غیرمالی و خارج از نوبت رسیدگی می‌شود.
- بازداشت تاجر در صورت مخفی کردن اموال حداکثر ۱ ماه و قابل تمدید تا ۸ ماه است.
فصل هشتم
اجرای موقت احکام
- احکام دادگاه تجاری به درخواست محکوم‌له و با سپردن تأمین مناسب قابل اجرای موقت است.
- احکام توقف و آراء داوری برای اجرای موقت نیازی به تأمین ندارند.
فصل نهم
مرور زمان و مقررات متفرقه
- مدت عمومی مرور زمان در دعاوی تجاری ۵ سال است.
- بانک اطلاعات سوابق قضائی محکومین تجاری توسط قوه قضائیه و وزارت صمت ایجاد می‌شود.
- سامانه دسترسی اجرای احکام به اطلاعات اموال تجار با همکاری بانک مرکزی و سازمان ثبت راه‌اندازی می‌شود.
- ۵۰ درصد درآمد هزینه دادرسی دادگاه‌های تجاری برای توسعه و تجهیز الکترونیک و حق‌الزحمه مشاوران تخصیص می‌یابد. پرونده‌های جاری هر شعبه نباید از ۱۰۰ پرونده فراتر رود.
- در موارد سکوت این قانون، قانون آیین دادرسی مدنی لازم‌الاجراست.
حقوقی تایمز
