بر اساس توضیحات مهدی صانعی، بازپرس دادسرای جرایم پزشکی، درک تفاوت میان رضایتنامه و برائتنامه برای بیماران و پزشکان بسیار حیاتی است.
این تفاوت کلیدی حول دو محور زمان اخذ و آثار حقوقی آن قرار دارد.
رضایتنامه
- رضایتنامه سندی است که پیش از آغاز هرگونه فرآیند درمانی یا جراحی از بیمار یا بستگان وی اخذ میشود. ماهیت این سند، “اعلام رضایت” بیمار برای شروع اقدامات پزشکی است.
- این رضایت، مجوز قانونی لازم برای پزشک به شمار میآید. با این حال، رضایتنامه به هیچ وجه پزشک را در صورت وقوع قصور یا خطای پزشکی تبرئه نمیکند.
- اگر ثابت شود پزشک در انجام وظایف حرفهای خود کوتاهی یا اشتباهی مرتکب شده، مسؤولیت حقوقی و کیفری دارد، صرفاً چون بیمار رضایت اولیه داده است، از این مسؤولیت معاف نمیشود.
برائتنامه
- برائتنامه، برخلاف رضایتنامه، سندی است که پس از اتمام فرآیند درمان یا جراحی اخذ میشود. ماهیت حقوقی آن “اعلام گذشت” است.
- به عبارت دیگر، بیمار با امضای این سند، پس از آگاهی از نتیجه عمل (حتی اگر منجر به عارضه یا نتیجه ناخواسته شده باشد)، به طور صریح از حق شکایت و تعقیب قانونی پزشک میگذرد. برائتنامه میتواند پزشک را در صورت وقوع قصور تبرئه کند،
- اما تنها تحت یک شرط اساسی: اینکه پس از پایان کامل درمان و با آگاهی بیمار از نتیجه اخذ شده باشد.
هشدار بسیار مهم:
- اگر سندی با عنوان “برائتنامه” پیش از شروع درمان از بیمار گرفته شود، از نظر حقوقی هیچ تفاوتی با “رضایتنامه” ندارد.
- صرف تغییر نام سند، اثر حقوقی آن را عوض نمیکند. چنین سندی تنها به معنای رضایت برای شروع کار است و در صورت بروز خطا، پزشک را بریالذمه (تبرئه) نخواهد کرد. در واقع، اخذ برائت پیش از عمل، فاقد اثر حقوقیِ معافکننده است.
حقوقی تایمز
