نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه پرداخت دیه توسط بیمهگر و اثرات آن
مشخصات نظریه
- نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۱۰۱
- تاریخ نظریه: ۱۴۰۴/۷
استعلام:
اگر بیمهگر ، دیه را بدون اطلاع به زیاندیده در پایان سال به حساب دادگستری واریز کند، آیا این اقدام، ایفای تعهد محسوب میشود و آیا زیاندیده حق دریافت دیه به نرخ روز سال بعد را دارد؟
خلاصه نظریه مشورتی :
خیر. صرف واریز وجه بدون ابلاغ به زیاندیده و تحویل رسید به مرجع قضایی، ایفای تعهد محسوب نمیشود. در چنین شرایطی و در صورت وصول مبلغ توسط زیاندیده در سال بعد، دیه باید بر اساس نرخ سال وصول (نرخ روز) محاسبه و پرداخت شود. بیمهگر علاوه بر این، ممکن است مشمول جریمه تأخیر نیز گردد.
بیشتر بخوانید
- نظریه مشورتی درباره پرداخت دیه متهمی که در تیراندازی پلیس کشته شده از بیتالمال
- رای وحدت رویه جدید: پرداخت خسارت وارده به راننده مقصر حادثه به نرخ روز
- صندوق تأمین خسارتهای بدنی و لایحه دفاعی مقصر حادثه
دلایل و استدلال حقوقی:
۱. ملاک قطعیت خسارت و نرخ پرداخت دیه:
- خسارت باید بر اساس حکم قطعی دادگاه (تبصره ۳ ماده ۳۲) تعیین شود.
- پرداخت دیه توسط بیمهگر باید به قیمت روز (یومالاداء) باشد (ماده ۱۳).
۲. تکلیف کامل بیمهگر برای ایفای تعهد:
- طبق ماده ۳۲، بیمهگر مکلف است حداکثر ظرف ۲۰ روز پس از قطعیت مبلغ، خسارت را به زیاندیده پرداخت کند. در صورت عدم مراجعه زیاندیده، باید مبلغ را نزد صندوق تأمین خسارتهای بدنی تودیع و قبض واریز را به مرجع قضایی تحویل دهد.
- هر دو اقدام (تودیع و تحویل رسید به دادگاه) برای ایفای تعهد ضروری است. اگر بیمهگر فیش را به دادگاه تحویل ندهد، تعهد خود را انجام نداده است.
۳. تأثیر زمان وصول بر مبلغ دیه (تطبیق با اصل چهلم قانون اساسی):
- واریز در روزهای پایانی سال، به گونهای که در عمل وصول توسط زیاندیده در سال بعد محقق شود، با افزایش مبلغ ریالی دیه در سال جدید همراه است.
- با عنایت به اصل چهلم قانون اساسی (منع تحصیل ثروت از طرق غیرمشروع)، ملاک، نرخ ریالی دیه در سال وصول آن است. بنابراین، اگر زیاندیده در سال بعد مبلغ را وصول کند، حق دریافت دیه به نرخ همان سال را دارد.
۴. جریمه تأخیر، نافی تکلیف به پرداخت نرخ روز نیست:
- پرداخت جریمه تأخیر (نیم در هزار روزانه) موضوع ماده ۳۳، جانشین تکلیف اصلی بیمهگر برای پرداخت دیه به نرخ روز نمیشود. بیمهگر باید هر دو را بپردازد.
۵. تکلیف صندوق تأمین خسارتهای بدنی:
- در مواردی که صندوق مستقلاً مسئول پرداخت است (طبق تبصره ۱ ماده ۳۲)، عدم ارسال اظهارنامه رسمی به زیاندیده، تکلیف آن به پرداخت خسارت به نرخ روز را ساقط نمیکند.
نتیجهگیری:
- اقدام بیمهگر در واریز دیه در پایان سال بدون فراهمآوردن امکان واقعی وصول برای زیاندیده در همان سال، فریبکارانه و ناقص تلقی شده و از تعهد آن نمیکاهد.
- زیاندیده حق دارد دیه را به نرخ روز سالی که عملاً آن را دریافت میکند، مطالبه نماید و بیمهگر نیز علاوه بر آن، در معرض جریمه تأخیر قرار میگیرد.
حقوقی تایمز
