همه چیز درباره «سوءپیشینه کیفری»

 تشریح جزئیات کامل «سوءپیشینه کیفری» و آثار حقوقی آن

سوءپیشینه چیست؟

• «سوءپیشینه به معنای داشتن پیشینه و گذشته منفی است که طبیعتاً در مورد انسان مصداق پیدا می‌کند.
• اما در مفهوم حقوقی، به سابقه محکومیت قطعی کیفری یک فرد اطلاق می‌شود که در پرونده‌های قضائی رسیدگی شده، تثبیت شده است.»

بیشتر بخوانید

• شیوه صدور گواهی عدم سوء پیشینه
• مدت زمان پاک شدن سابقه جرم از سوءپیشینه

ثبت سوءپیشینه در سامانه‌ها

«با صدور حکم محکومیت قطعی کیفری، سوءپیشینه قضائی به‌صورت خودکار ایجاد می‌شود. در ایران به دلیل امکان تغییر در میزان محکومیت، این سابقه در زمان اجرای حکم در سامانه‌های قضائی ثبت می‌گردد.»

انواع سوءپیشینه:

موقت و دائمی

• طبق ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی : «برخی سوءپیشینه‌ها موقت و برخی دیگر دائمی هستند. این تقسیم‌بندی بر اساس اثرگذاری اجتماعی آن‌هاست و در قالب سوءپیشینه مؤثر و غیرمؤثر مطرح می‌شود.»
• «مجازات‌های سالب حیات، حبس ابد، قصاص و نقص عضو، حتی با گذشت زمان، همواره در سابقه کیفری فرد محکوم درج می‌شوند. اما در سایر جرایم، فقط به مؤثر بودن یا نبودن سابقه بسنده می‌شود.»

شرط نداشتن سوءپیشینه برای مشاغل حساس

• «برای برخی مشاغل حساس دولتی و قضائی، قانونگذار شرط “نداشتن سوءپیشینه” را پیش‌بینی کرده است.
• برای سایر مشاغل اجتماعی، این شرط ضروری دانسته نشده است.»

پاک شدن سوءپیشینه ممکن نیست، اما اثر آن از بین می‌رود

• «سوءپیشینه کیفری به هیچ وجه پاک نمی‌شود، اما اثرگذاری اجتماعی آن با مرور زمان یا در جرایم قابل گذشت با گذشت شاکی، از بین می‌رود.»
• بنابراین آنچه که به عنوان یک مانع مطرح می‌شود، نداشتن سوءپیشینه کیفری “مؤثر” است.

مدت زمان اثرگذاری سوءپیشینه

• «با اجرای حکم، سوءپیشینه ثبت می‌شود و تا زمانی که مرور زمان قانونی (مطابق ماده ۲۵) طی نشده، به عنوان یک سابقه مطرح می‌گردد.»
• برای مثال، برای جرایم مهم (بندهای الف، ب و پ ماده ۲۵) پس از گذشت ۲، ۳ یا ۷ سال (بسته به نوع جرم)، این سابقه در استعلام‌ها ذکر می‌شود ولی اثر اجتماعی آن اعلام می‌گردد. در سایر جرایم، پس از گذشت زمان قانونی، فقط مؤثر یا غیرمؤثر بودن ذکر می‌شود.

نحوه استعلام سوءپیشینه

«استعلام از طریق سامانه پلیس +۱۰ یا از طریق حساب کاربری افراد در سامانه ثنا (عدل ایران) امکان‌پذیر است.»

جمع‌بندی نهایی: تأثیر بر اشتغال و خدمات

• مشاغل بسیار حساس: داشتن هرگونه سوءپیشینه کیفری به‌طور کلی مانع اشتغال است.
• سایر مشاغل دولتی و عمومی: تنها سوءپیشینه مؤثر مانع اشتغال است که موقت بوده و پس از گذشت مدت مقرر، اثر خود را از دست می‌دهد.
• مشاغل خصوصی: تقریباً بدون اثر است.
• دریافت خدمات عمومی: داشتن سوءپیشینه مانع دریافت خدمات عمومی (مانند درمان، آموزش و…) نیست، اما ممکن است برای دریافت تسهیلات دولتی محدودیت ایجاد کند.

 مهر  – حقوقی تایمز